Özet
- Haftalık yasal çalışma süresi en fazla 45 saattir.
- Fazla çalışma (45 saati aşan): her saat için normal ücretin %50 fazlası ödenir (1,5 katı).
- Yıllık fazla çalışma süresi 270 saati geçemez.
- Yıllık izin: 1–5 yıl 14 gün, 5–15 yıl 20 gün, 15+ yıl 26 gün (en az).
İşverenlerin en sık aradığı iki konu: fazla mesai nasıl hesaplanır ve yıllık izin kaç gündür. Bu yazıda her ikisini de 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde, örneklerle açıklıyoruz. (Oranlar standarttır; özel durumlar için mevzuatı teyit edin.)
Haftalık çalışma süresi
Kanuna göre haftalık çalışma süresi en fazla 45 saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, haftanın çalışılan günlerine eşit olarak bölünerek uygulanır. 45 saatin aşıldığı çalışmalar "fazla çalışma" olarak değerlendirilir.
Fazla mesai (fazla çalışma) nasıl hesaplanır?
Haftalık 45 saati aşan her saat fazla çalışmadır ve her saat için normal saat ücretinin %50 fazlası (yani 1,5 katı) ödenir.
Örnek: Saatlik ücreti 100₺ olan bir personel, bir hafta 50 saat çalıştıysa: 45 saat normal + 5 saat fazla mesai. Fazla mesai ücreti = 5 × (100 × 1,5) = 5 × 150 = 750₺ (fazla saatlerin karşılığı).
Fazla çalışma vs. fazla sürelerle çalışma
Sözleşmeyle haftalık çalışma süresi 45 saatin altında belirlenmişse, bu kararlaştırılan süre ile 45 saat arasındaki çalışma "fazla sürelerle çalışma" sayılır ve her saat için %25 fazla (1,25 katı) ödenir. 45 saatin üzeri ise yine %50 zamlıdır.
| Durum | Tanım | Zam oranı |
|---|---|---|
| Fazla sürelerle çalışma | Sözleşmedeki süre (45'in altı) ile 45 saat arası | %25 (1,25×) |
| Fazla çalışma | Haftalık 45 saati aşan kısım | %50 (1,5×) |
Yıllık fazla çalışma sınırı ve serbest zaman
Fazla çalışma süresi bir yılda 270 saati geçemez. Ayrıca personel, ücret yerine serbest zaman kullanmayı tercih edebilir: her fazla çalışma saati için 1 saat 30 dakika, her fazla sürelerle çalışma saati için 1 saat 15 dakika serbest zaman hak edilir.
Yıllık izin kaç gündür?
Yıllık ücretli izne hak kazanmak için işyerinde en az 1 yıl çalışmış olmak gerekir. İzin süreleri kıdeme göre değişir ve aşağıdaki süreler en az değerlerdir:
| Kıdem (hizmet süresi) | En az yıllık izin |
|---|---|
| 1 yıl – 5 yıl (5 dahil) | 14 gün |
| 5 yıl – 15 yıl | 20 gün |
| 15 yıl ve üzeri | 26 gün |
Ayrıca 18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük personele yıllık izin en az 20 gün verilir. İzin günleri hesaplanırken hafta tatili ve resmi tatiller izin süresinden sayılmaz.
Bunları takip etmek neden zor — ve nasıl kolaylaşır?
Fazla mesai ve izin hesabının doğru olması, sağlıklı bir mesai kaydına bağlıdır. Mesai saatleri kâğıt veya hafıza ile tutulduğunda hata kaçınılmazdır. Mesai başlangıç-bitişini otomatik kaydeden bir sistem; haftalık 45 saati, fazla mesaiyi ve izinleri çizelgeye doğru yansıtır. Böylece ay sonu hesabı tahmin değil, kayıt olur.
Puantajı ve sahayı elle takip etmeyi bırak
TEKNOPERS; mesai, mola, GPS konum, izin ve puantajı Telegram üzerinden otomatik tutar. Kurulum yok, donanım yok, firma başına sabit fiyat.
Telegram'da Ücretsiz Dene